Kako je krajiški Srbin Svetozar Borojević postao austrijski feldmaršal

0
1372

Svetozar Borojević od Bojne bio je čist Srbin, austrijski feldmaršal, lični prijatelj cara Jozefa koji ga je zvao “Naš Sveto” a koji je do kraja Velikog rata ostao veran datoj zakletvi. Bez sumnje je bio jedan od najuspešnijih vojskovođa u Prvom svetskom ratu, što su mu priznavali kako saveznici tako i druga strana u ratu. Dok su mnogi njegovi vojnici i sunarodnici, pravoslavni Srbi prebegli iz austrijske u srpsku ili rusku vojsku Borojević je do kraja ostao veran austrijskoj kruni, samo što je ta vernost srpskih krajišnika, koja je imala nekog smisla dok Srbi nisu obnovili svoju državu 1804, izgubila svaki smisao u 19. veku.

Svetozar Borojević od Bojne rođen je 13. decembra 1856, u srpskom selu Umetić na Baniji koja je tada bila deo Vojne krajina u sastavu Austrijskog carstva. Rođen je u srpskoj pravoslavnoj porodici koja je generacijama pronosila slavu krajiškioh graničara. Njegov otac bio je poručnik Adam Borojević, rodom iz sela Knezovljani, koje se nalazi pored sela Borojevići i Umetić, kod Kostajnice.

Zapamćen je kao feldmaršal austro-ugarske vojske, jedan od najistaknutijih austrijskih vojskovođa ali i ugarski plemić, od 1905, sa predikatom “od Bojna”, i pravom da bude proizveden u mađarskog barona (od 1917).

Kao graničarski oficir bio je u vojnoj službi od 1845, kada je stupio u 2. banijski graničarski puk, da bi narednik postao maja 1849, kada je primio Srebrnu medalju 1. reda, verovatno za zasluge u borbama protiv Mađara na području Mađarske i današnje Vojvodine, a 1869. unapređen je u poručnika i 1872. u oberlajtanta.

Pročitajte i  Za njom je plakao kralj Aleksandar I Karađorđević: Najlepša ćerka cara Nikolaja II nesuđena je jugoslovenska kraljica, tragične sudbine

Majka Svetozara Borojevića bila je Stana Borojević, rođ. Kovarbašić od Zborišta, kćerka graničarskog poručnika Adama, rodom iz plemićke srpske pravoslavne porodice iz sela Bojna kod Gline. Po majčinom rodnom mestu Svetozar Borojević je uzeo predikat “od Bojna” kada je 1905, na osnovu odlikovanja dobio pravo na plemstvo. Svetozar je imao brata Nikolu Borojevića i setru Ljubicu udatu Babić.

Svetozar Borojević, završio je Vojnu akademiju u Viner Nojštatu (Bečko Novo Mesto), proizveden za pešadijskog potporučnika i uskoro završio ratnu školu (general-štabnu akademiju) u Beču i preveden u generalštabnu struku. Komandovao je osnovnom jedinicom u pešadiji. Kao generalštabni oficir bio je na položajima koji su odgovarali činu, a kao general bio je komandant domobranske divizije i domobranskoig distrikta (Domobranskog okružnog zapovedništva) u Zagrebu. Posebno se istakao prilikom zauzimanja Bosne i Hercegovine 1878, posebno Sarajeva, gde je odlukom Berlinskog kongresa, uvedena austrijska uprava, koja je trajala do 1918.

Svetozar Borojević bio je poručnik 52. mađarskog pešadijskog puka sa sedištem u Gracu, u čijem sastavu je učestvovao u “Bosanskoj kampanji” u akcijama kod Kaknja, Kolotića, Visokog i prilikom okupacije Sarajeva. Za izuzetno isticanje u toku ove kampanje, posebno prilikom brzog zauzimanja Sarajeva, odlikovan je Vojničkim krstom za zasluga sa vojnim dekoracijama 20. oktobra 1878.

Pročitajte i  Tajna koja je pretila da bude skandal- Da li zaista princ Đorđe Karađorđević nije imao potomke?

Posle okupacije Bosne i Hercegovine 1878. nalazio se na raznim visokim položajima u vojsci. Kao general 1904. komandovao je Četrnaestom pešadijskom brigadom u Petrovaradinu. Bio je strog starešina koji je neobično držao do vojničkog morala i kažnjavao svakoga ko bi na bilo koji način osramotio uniformu, pogotovo pijanstvom ili osorno se ophodeći prema civilima. Bio je predavač, generalštaber i čelnik pješadijskih jedinica u miru.

Visoki čin feldmaršal-lajtanta dobio je pred Prvi svetski rat kada je na zajedničkim vojnim manevrima Austro-ugarske i Nemačke pobedio cara Vilhelma.

U ratu 1914-1918. komandovao je Šestim korpusom, a 12. septembra 1914. dobio je komandu nad Trećom austrougarskom armijom i početkom oktobra je zauzeo tvrđavu Pšemisl, što je omogućilo privremeno dizanje opsade Pšemisla.

Borojević je jedini Sloven koji je stekao čin feldmaršal-lajtnanta. Pored mnogih odlikovanja 1916. je dobio i plaketu za vojne zasluge sa svojim likom.

Bio je nosilac brojnih odlikovanja kao što su komandirski krst Rumunske Zvezde (1900), Persijski orden Sunca i Lava 2. stepena, orden Gvozdene krune 3. klase 1902, viteški krst Leopolda (1909), Veliki krst Gvozdene krune sa ratnim dekoracimama (1914), Veliki krst ordena Leopolda sa ratnim dekoracijama (1914), i Krst za vojne zasluge 1. reda (1915). Kada su ratnim ordenima pridodati mačevi retroaktivno ih je dobio za sva ratna odlikovanja.

Pročitajte i  Nemanjićki prsten koji je kralju Aleksandru doneo "zlu kob": Nosio ga je, a potom ga se odrekao zbog OVOGA

Jedan broj austro-ugarskih generala i oficira primljen je u novoformiranu vojsku Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, kao što su bili komandant ratnog vazduhoplovstva Austro-Ugarske general Milan Uzelac, Rudolf Majster, admirali Metod Koh, Dragutin Prica i dr.

Želeo da bude u vojsci Kraljevine SHS

Molba feldmaršala Svetozara fon Borojevića da bude primljen u novu vojsku Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, koju je uputio preko komande u Celovcu, leta 1919, bila je odbijena. Vojvoda Živojin Mišić svedoči da je do toga došlo zbog “protivljenja jednog ministra iz Hrvatske”.

Živeo je u Klagenfurtu u Austriji, gde je i umro 1920. u velikom siromaštvu. Kao austrijski general nije bio dobrodošao u novoformiranoj Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca. Među austrijskim vojnim redovima je kružila i priča da je izvršio samoubistvo utapanjem u Vrbskom jezeru. Sahranjen je u Beču u grobu koji je platio svrgnuti car Karlo.

Njegovim imenom nazvana je jedna ulica u Beogradu.

Izvor: Bjelajac, Mile S. (2004). Generali i admirali Kraljevine Jugoslavije 1918—1941. Beograd: Institut za noviju istoriju Srbije.

Inicijalizacija u toku...

POSTAVI ODGOVOR

molimo unesite svoj komentar!
ovdje unesite svoje ime