Sremska Mitrovica kroz vekove: Domovina velikih rimskih careva, 5 puta spaljivana i pustošena

0
283

Sremska Mitrovica, danas glavni grad Srema, je više puta tokom istorije dostizala vrhunac i podizana iz pepela. Nekadašnji Sirmijum što u prevodu znači “strujanje” opravdava svoje istorijsko ime. Šta krije grad kojim je kroz vekove  strujalo bogatstvo i pustoš, carevi i varvari,  požari i ratovi?

Antičko doba

1.vek

Istorija Sirmijuma se uzdiže dolaskom Rimljana na njegovu teritoriju 34. godine p.n.e. Početak 1. veka odlikuju stalni ustanci domorodaca protiv rimske tiranije. Nakon ugušenih ustanaka Rimljani i kulturno prisvajaju grad- grade, uređuju i šire svoj uticaj.

Sirmijum

2.vek

Kao prvobitni deo oblasti Ilirika, Srem se kasnije pripaja Donjoj Panoniji koja vremenom menja ime u Panonija sremska tj. Srem.  Izgradnjom politički, vojno i kulturno značajnih puteva rimski vladari razvijaju Sirmijum i omogućavaju širenje romanizacije.

3.vek

Sirmijum postaje centar istorijskih dešavanja i dom mnogih rimskih careva. Car Probus (osnivač kulture vina u ovim krajevima, Decije Trajan (gonič hrišćana, Maksimian-Herkulije (izvanredan vojnik) rođeni su  u ovom veličanstvenom gradu. Takođe je i car Dioklecijan bio čest posetilac Sirmijuma. Kao i u ostalim rimskim gradovima i u Sirmijumu su podizani hramovi, carske palate, forumi, pozorišta, kupatila, vodovod…Prvi put se spominje gradska boginja (zlatne poluge sa njenim likom nađene u Erdelju ). Od božanstava poznati su bili Mars, Herkul, Jupiter, Neptun…

Gradska boginja Fortuna
Žrtvenik Jupitera

4.vek

Car Dioklecijan proglašava Sirmijum za prestonicu careva za Panoniju. Ovaj vek odlikuju progoni i borbe hrišćana. Hrišćani su bili spaljivani, bacani u reku, sakaćeni itd. Poznato je 196 mučenika Srema. Najstariji od njih je i prvi sremski vladika Irinej. Car Dioklecijan  pogubio ga  je 304. godine nakon odbijanja da se odrekne hrišćanstva. Dolaskom cara Konstantina prestaju progoni hrišćana ali nastaju razdori između njih. Sedište hrišćanskih vladika je bila crkva u Sirmijumu. Na jednom od crkvenih sabora u Sirmijumu biva osuđen poznati propovedač arijevskog jeresa, Fotin. Tvrdio je da je Hristos samo čovek koga je Bog zbog vrlina uzeo za sina i dao mu blagoslov.  Usled udara groma 375. godine izbija požar na dvoru i zahvata forum i kuriju. Nakon smrti cara Teodosija Velikog 395. godine dolazi do spora zapadne i istočne polovine rimskog carstva i počinje Velika seoba naroda.

Pročitajte i  Predivno: Unesko upisao Đerdap na Svetsku listu geoparkova
Sirmijumski mučenici
Nadgrobni spomenik Irineja

5.vek

Sirmijum je nastradao tokom hunske najezde 448. godine kada su stanovnici poklani, a grad spaljen. Nakon smrti Atile i nestanka hunske države Srem potpada pod Istočne Gote, a Banat i Erdelj zauzimaju Gepidi. Ovaj period obeležava smena vlasti ova dva plemena.Početkom veka sagrađena je danas poznata crkva Sv.Dimitrija.

Crkva Sv. Dimitrija danas

6.vek

-Hriste Gospode pomozi gradu i zaustavi Avare, zaštiti Rimsko cartsvo i onog koji je ovo napisao- ovo su uklesane reči meštana koje opisuju 6. vek. Vizantija gubi Srem od Avara nakon neuspešnih pregovaranja i borbi. Sav javni i privatni imetak grada bivaju uzeti od strane Avara, a stanovništvo proterano. Godinu dana kasnije izbija požar i uništava grad. Pad Sirmijuma i prodor Slovena na Balkan označavaju kraj 6. veka i antike.

Pročitajte i  Napravite sami medovaču, izvrsno piće Starih Slovena: Kao liker - aperitiv povoljno deluje i na cirkulaciju, protiv bakterija i virusa
Avarska država

Srednji vek

7.vek

Avari doživljavaju slom u napadu na Carigrad 629. godine. Prvi put se spominju preci Srba i Hrvata. Pretpostavlja se da su oni gradili avarske brodove kod Sirmijuma.

8.vek

Franački ili Fruški kralj Karlo Veliki pokorava ostatke avarske države i daje Sirmijumu ime Frankohorija. Biva obnovljena sirmijska episkopija.

Karlo Veliki

9.vek

Bugari preuzimaju Srem i drže ga oko 100 godina.  Papa Adrijan 869. godine obnavlja episkopiju i postavlja Metodije za prvog arhiepiskopa.

10.vek

U  godinama 10. veka Srem potpada pod Srbe i Mađare. Časlav Klonimirović 931. godine oslobađa veći deo srpskih zemalja. Kasnije ih vladar Samuilo Šišmanović oslobađa od Mađara.

11.vek

Vizantija i Ugarska se smenjuju u posedovanju Sirmijuma. Spominje se sremska episkopija pod ohridskom arhiepiskopijom.

12.vek

Mađari u 12. veku defintivno osvajaju Srem. Zemun postaje strateški važnije utvrđenje, opada moć Sirmijuma. Od nekada slavnog i bogatog grada ostaje samo ruševina.

13.vek

Mitrovica u 13. veku dobija svoje današnje ime. Za vreme kralja Dragutina u Mačvi se razvija novo svetosavsko pravoslavlje. Prvi poznati monah u Sremu bio je Arsenije Prvi, kojeg je Sv.Sava  postavio za naslednika.

Pročitajte i  Istorija Srbije od 631. godine u petnaestominutnom videu: Genijalni prikaz kako se srpska karta menjala od Svevladovića do danas
Arsenije Prvi

14.vek

Nakon smrti kralja Dragutina, ugarski kralj Karlo Rober zauzima Srem i Slavoniju. Mitrovica postaje trgovački centar Dubrovnika.  Tokom ovog veka mnoge pravoslavne crkve i manastiri su porušeni ili pretvoreni u katoličke. Početkom prodiranja Turaka stari grčko-slovenski manastir Sv.Dimitrija u Mitrovici je pretvoren u rimokatolički, a stradao je 1396. godine. Srem je još jednom u istoriji nakon turskog prodora razoren i opustošen 1397. godine.

Početak novog veka

15.vek

Srbi dolaze u  Srem i prenose svoju umetničku tradiciju i kulturu. Despot Stefan Lazarević zvanično dobija od kralja Sigismunda pored Kupinika, Zemuna, Slankamena i Mitrovicu. Etnička i verska raznolikost usled brojnosti Srba, Slovena, Mađara se nastavlja. Krajem 15. veka na Fruškoj gori podignut je prvi srpski manastir Hopovo.

 

16.vek

Mitrovica biva spaljena 1521. godine pod udarom Bali Bega. 1527. srpski despot Stevan Berislav osvaja Mitrovicu. Brojni fruškogorski manastiri osnivaju se baš u ovom veku. Od 16. veka srpski uticaj se širi. Na kartama se Mitrovica opisuje u okviru Srbije. Srem do 1529. godine definitivno dolazi pod tursku vlast. Požarevačkim mirom 1718. godine Sremska Mitrovica se konačno oslobađa.

Sremska Mitrovica danas
Grb Sremske Mitrovice

 

Posetite biblioteku “Gligorije Vozarović” i saznajte više o Sremkoj Mitrovici.

Inicijalizacija u toku...

POSTAVI ODGOVOR

molimo unesite svoj komentar!
ovdje unesite svoje ime