Srpski knez Borna – od Srba zaboravljen, a svojataju ga i veličaju drugi

0
1689

Jedno od najvećih anomalija jugoslovenske istoriografije jeste olako ,,predavanje“ srpskih nacionalnih heroja u neki drugi etnički korpus. Tako smo, pored raznih kraljeva i vitezova, ostali i bez Borne.

Borna je bio srpski knez Guduščana i Timočana, a od 818. knez ,,Dalmacije i Liburnije“. Prvi put se pominje u ,,Gesta Francorum“ iliti ,,Franačkim analima“, srednjovekovnom izvoru iz 9. veka pisca Ajnharda. Godine 818., beležeći kako su dva slovenska poslanstva stupila pred cara Ludovika II žaleći se na Bugare, on u nastavku iznosi da su to bili “legati Abodritorum ac Bornæ, ducis Guduscanorum et Timocianorum, qui nuper a Bulgarorum societate desciverant et ad nostros fines se contulerant” (poslanici Braničevaca i Borne, kneza Guduščana i Timočana, koji su nedavno iz zajednice s Bugarima otpali i u naše krajeve prešli).

Spomenik knezu Borni u Otočcu, rad Bronde Biondića; foto: Vikipedija

Borna, Timočanin, bio je zajednički knez Guduščanaca i Timočana. Guduščanci su srpsko pleme tada nastanjeno u dolini Peka. Ime su dobili po antičkom gradu Guduscum, današnje Kučevo, čiji se slabo istraženi ostaci nalaze nedaleko od današnje varošice Kučeva, na suprotnoj strani Peka, pri ušću rečice Kučajne. Temelji građevina ovog grada, zidani od opeke i kamena, protežu se duž Peka dužinom od 4 kilometra. Dakle, pleme Guduščanaca geografski se nalazilo između Braničevaca i Timočana.

Pročitajte i  Zelenski spomenuo Gavrila Principa i Sarajevski atentat: U svom govoru dotakao se Srbina - evo šta je rekao!

Borna je sklopio savez sa franačkom državom i sa svojom vojskom poslat da uguši ustanak kneza Ljudevita Posavskog u Slavoniji. Nakon neuspešne žalbe Luju 818. godine, a na podsticaj Romanijuma (,,Vizantije“), Ljudevit je podigao ustanak protiv franačke vlasti. Iako su mu se pridružili Slovenci i Timočani, Borna to nije učinio, zato što mu je bila potrebna franačka zaštita u odnosu na Romanijum. U sukobu s Ljudevitom na Kupi 819., Gačani su napustili Bornu, promenili stranu i pridružili se Ljudevitu. Borna je izvukao živu glavu samo zahvaljujući svojoj ličnoj straži. Pobunu Gačana protiv Borne vodio je Ljudevitov tast Dragomuž. No, na povratku iz bitke, Borna je ponovo uspeo da pokori Gačane i da učvrsti vlast. Godine 820. Borna je prvo poslao izaslanstvo, a onda i lično otišao franačkom caru kako bi se dogovorili o budućim koracima protiv Ljudevita.

Pročitajte i  Nije imao NI KAP SRPSKE KRVI, a borio se za našu zemlju i puškom i perom - Svaki ručak završavao je sa “ŽIVELA VELIKA SRBIJA!”

Sposobni knez Borna ubrzo postaje gospodar u severnoj Dalmaciji i Liburniji (u istoriografiji pogrešno nazivano ,,primorskoj Hrvatskoj“). Godine 818., pre izbijanja ustanka, on je kod Ajnharda zapisan samo kao knez Guduščana i Timočana (dux Guduscanorum et Timocianorum). Već iduće godine, kad je vodio na Kupi veliku bitku s Ljudevitom, bio je već “dux Dalmatiæ”. U trećoj godini ustanka (821.) Borna postaje “dux Dalmatiæ atque Liburniæ”, dakle knez cele dalmatinsko-liburnske oblasti.

Iz gradacije ovih titula, može se izvući zaključak: da su Franci Borni, kao nagradu i pomoć, davali sve veću vlast, na sve većoj teritoriji, dok mu najzad nisu dali i kneževski položaj. Zanimljivo je kako je, piše Ajnhard, Ljudevit ,,pobegao kod Srba, koji drže „veliki deo provincije Dalmacije“. Njega je tamo ,,među Srbima“ ubio Bornin ujak, dakle Srbin, iz čega zaključujemo da je Bornina majka Srpkinja, što je još jedan dokaz kneževog etničkog porekla.

Pročitajte i  Njegovo ime se vezuje za IZDAJU na Kosovu teško prokletstvo! OVO JE PRAVA ISTINA O VUKU BRANKOVIĆU

Borna je umro 821. godine, a za njegovog naslednika postavljen je njegov sinovac Vladislav. “Interea Borna, dux Dalmatiæ atque Liburniæ, defunctus est, et petente populo atque imperatore consentiente, nepos illius nomine Ladasclavus successor ei constitutus est” (U međuvremenu umro je Borna, knez Dalmacije i Liburnije, i po želji naroda, kao i saglasnošću cara, njegov sinovac po imenu Vladislav postavljen je za njegovog naslednika).

Bornina kneževina u zaleđu Jadranskog mora; foto: Vikipedija

Iako se u primarnim istorijskim izvorima nigde ne pominje kao hrvatski knez hrvatski istoričar Tomislav Raukar ga smatra prvim hrvatskim knezom čije je ime zapisano u istorijskim izvorima, što je sada odomaćeno kod hrvatskih istoričara. A što i ne bi bilo, kada ga srpski olako zaboravljaju – i to prvog zapisanog srpskog vladara teritorije današnje Hrvatske, u 9. veku! Koliko li je srpskog stanovništva tada naseljeno u Dalmaciju? Gde je Borna u našim udžbenicima?

Izvor: Istorija Srba

Inicijalizacija u toku...

POSTAVI ODGOVOR

molimo unesite svoj komentar!
ovdje unesite svoje ime