Povodom obeležavanja sto godina oslobođenja Budve, odnosno plakata koji su postavljeni u ovom gradu, u crnogorskoj štampi možemo pročitati razne netačne činjenice. Ulazak srpske vojske u Budvu 1918. godine, predstavljen je kao okupacija Crne Gore, iako je ovaj grad tek 1945. godine prvi put u svojoj istoriji postao deo crnogorske teritorije.

Budva je stara oko 3.500 godina i jedan je od najstarijih gradova na Jadranskom moru. Promenila je mnoge osvajače, a najduže su se na području ovog grada zadržali Mlečani i Austrijanci.

U ranom srednjem veku, Budva je vizantinski grad, sa grčkom vojnom posadom (garnizonom) i iliro-romanskim stanovništvom, a nastanjivali su je i grčki i italijanski trgovci. Srbi žive po župama i bili su nekoliko vekova podanici vizantijskog cara. Po osamostaljenju Dukljanske kneževine, Budva ulazi u njen sastav, a kasnije i u sastav Kraljevine Duklje.

Posle 1181. godine, u državi je Stefana Nemanje, Kraljevini Srbiji i Carstvu. Po uzoru na Dušanov zakonik, sačinjen je u vreme cara Stefana Uroša IV Nemanjića – Statut grada Budve. U kasnijem periodu, ovaj grad se nalazio pod vlašću Balšića, Crnojevića i Srpske despotovine.

Pročitajte i  Majka me je PROKLELA i moju porodicu je zatekao užas: Istinita priča sa Svete gore kako je Starac Pajsije pomirio majku i sina

Koristeći prodore Turaka na Balkansko poluostrvo, Mlečani nisu zauzimali velike posede odjednom. Dugim i strpljivim radom na terenu obećanjima su pridobijali „kuću po kuću“. Do 1435. godine srpskoj su despotovini, u primorju Zete, oduzeli sve, sem: Bara i Budve. Međutim, nakon prvog pada Srpske despotovine pod tursku vlast 1439, takvo stanje su iskoristili Mleci: preduhitrivši Turke, do 1443. zauzimaju ceo obalski pojas Donje Zete, od Bojane do Kotora. Tako su pod njihovu vlast pali i gradovi: Ulcinj, Bar i Budva.

Posle pada Mletačke republike, Budva ulazi u sastav Austrougarske, gde ostaje sve do 1918. godine.

Budva je, kao i celi Paštrovići i Boka, 1918. godine ušla direktno u sastav Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, da bi tek posle Drugog svetskog rata postala deo Crne Gore.

Pročitajte i  Od bludnice do svetice: Život prepodobne Marije Egipćanke

Vekovima unazad, do dolaska komunista na vlast sredinom 20. veka, Budvani su se izjašnjavali kao Srbi.

Podsetimo se da je još vizantijski car Porfirogenit u prvoj polovini 10. veka delio Srbe na četiri grupacije, među kojima je isticao primat u svakom pogledu grupaciji primorskih Srba.

Slično je opširno pisalo još nekoliko stranih naučnika svetskog glasa, a ovde ćemo izdvojiti dvojicu:

Rus Apolon Majkov: „Za dugo prije Nemanjića, jezgro Srbije je bila Zeta, koja se u tešnjem smislu zvaše Dalmacija i Duklja… Zeta je bila njen glavniji deo… Zeta bejaše najviši ugao Južne Srbije.“

Rumun Konstantin Jireček: „Organizacija srpska počela je od Jadranskog mora, u Duklji, inficirana u svim odnosima životom latinskog Zapada; ona se fiksirala i najzad konsolidovala u unutrašnjem predelu Raške…“

Pročitajte i  NAJLEPŠU LjUBAVNU PESMU NA GRČKOM NAPISAO JE SRPSKI VOJNIK: Pevaju je kao veliki hit, a nastala je iz tragične ljubavi našeg "Solunca" i Grkinje

Najznamenitiji Budvanin kroz istoriju je svakako Stefan Mitrov Ljubiša, koji je rođen u Budvi 1824. godine. Njegovo književna i politička dela najbolje govore o nacionalnoj pripadnosti Budvana. On je bio predsednik Dalmatinskog sabora od 1870, delegat u bečkom parlamentu. Kao političar borio se protiv italijanskog uticaja u Dalmaciji.

Mihovil Pavlinović u knjizi „Misao hrvatska i misao srbska u Dalmaciji“, Zadar 1882. na 46. strani navodi deo Ljubišinog poslednjeg govora u Dalmatinskom saboru: „Ja znam da vi mene ne trpite, jer sam Srbin pravoslavne veere. Izlazeć odavle, ostavljam u saboru mladijeh sila, koji, ako ih je Srpkinja zadojila, znati će braniti prava svoje narodnosti i vjere.“ Na 47.strani ga opet citira: „Ko je to ovdje bolji Srbin od mene? Moj se grob znade od Kosova…“

Ljubiša Moračanin
Izvor: Identitet, Magazin Sedmica

Inicijalizacija u toku...

POSTAVI ODGOVOR

molimo unesite svoj komentar!
ovdje unesite svoje ime